Truyện Rùa và khỉ
Rùa và Khỉ là bạn thân với nhau. Một hôm cả hai rủ
nhau vào rừng săn cheo. Khi tới bìa rừng, Rùa vốn làm biếng nên nói với Khỉ:
- Khi nào anh không nghe tiếng tôi chặt cây thì
biết tôi bị đứt tay và tôi đi về trước.
Vào rừng, làm một chặp, Rùa ta lẻn vào bụi cây để
làm thung nằm ngủ. Khỉ không nghe tiếng động, nghĩ Rùa về nhà, Khỉ vác cây để
làm thung đi, Rùa đang mơ màng ngủ bị rớt từ trên xuống. Khỉ biết Rùa chơi gác
nên quở trách Rùa:
- Anh em với nhau mà anh đối xử vậy đi săn được
gì.
Cả hai rủ nhau đi săn tiếp. Lần này, Khỉ cố tình
chơi khăm lại Rùa. Khỉ nhảy vào bụi cây để làm thung nằm ngủ, Rùa vác thấy
nặng, nhìn lên thấy đuôi Khỉ thò xuống. Rùa lẳng lặng vác đến bờ suối, vất cả
cây và Khỉ xuống, làm Khỉ uống nước đấy bụng. Cả hai giận nhau bỏ về bỏ dở cuộc
săn.
Ngày hôm sau cả hai rủ nhau đi chặt đọt ( đọt cây
rừng để làm thức ăn). Khỉ mang gùi đẹp, còn Rùa mang gùi thủng đáy. Thấy vậy,
Khỉ hỏi:
- Anh mang gùi rách thì sao đựng đọt ?
Rùa biết Khỉ ngu nên lừa bảo:
- Tôi
mang gùi rách, có đọt, tôi bỏ vào, để đọt rớt ra chạy về nhà trước cho vợ con
nấu canh. Khi đi về đã có đồ ăn.
Nghe vậy, Khỉ đòi đổi gùi cho Rùa. Đổi xong, vì
biết leo cây, Khỉ trèo lên hái đọt và bỏ vào gùi thủng. Rùa ở dưới nhặt hết đem
về nhà trước. Rùa đem đọt nấu canh ăn, còn vỏ vất qua nhà Khỉ.
Khỉ về đến nhà liền hỏi vợ:
- Đọt có về mà sao không nấu canh ăn ?
Vợ Khỉ bảo:
- Anh có đem đọt về đâu, vỏ ngoài sân là của nhà
Rùa vất qua.
Khỉ ngẫm nghĩ, biết mình bị lừa nên rất căm tức,
chờ dịp chơi khăm trả thù.
Một hôm, Khỉ rủ Rùa đi tìm rượu ịch (cần) uống. Cả
hai lẻn vào nhà một người dân đi làm rẫy, lấy rượu ra uống. Thấy Khỉ uống ngon
miệng, Rùa bảo Khỉ cõng Rùa lên miệng ché để uống. Thừa cơ, Khỉ hất Rùa vào
trong ché và khèn lại. Khỉ bỏ về hả hê cơn tức, nói với vợ Rùa:
- Rùa uống rượu say sẽ về sau.
Dân làng đi làm về đem rượu ra uống. Cắm vòi uống
vào thì bị gãy. Mở ché ra thấy Rùa nằm trong, bèn hè nhau bắt Rùa treo trước
sân để chuẩn bị làm thịt. Nhân lúc mọi người nhậu say, Rùa khích từng người về
sự kiêng kỵ của dân làng, nên bà vợ chủ nhà tức quá, đánh Rùa một trận rồi thả
đi. Rùa nhanh chân chạy về nhà, chờ dịp trả thù Khỉ.
Một đêm, Rùa đến nhà Khỉ bàn rủ nhau đi ăn cướp.
Rùa cho Khỉ uống rượu say, rồi giả bộ chèo thuyền đi theo suối để rồi cuối cùng
quay lại nhà Khỉ. Rùa thúc Khỉ dậy để ăn cướp. Nửa tỉnh, nửa say, nghe vậy, Khỉ
lấy dao chặt phá nhà, bắt heo đem xuống ghe. Vợ con Khỉ thấy vậy can ngăn. Khỉ
không biết cứ thế mà đánh, phá rồi theo ghe chèo về nhà Rùa. Sáng hôm sau, Khỉ
về thấy vợ con khóc lóc, heo gà bị mất hỏi sự tình sao, vợ con Khỉ kể lại, Khỉ sực tỉnh mới biết bị Rùa lừa, tức điên
lên nhưng không làm sao được.
Rùa lại rủ Khỉ đi phá rẫy để trồng lúa. Rùa bảo
Khỉ trèo lên cây cao giữa rừng thổi tù và liên tục để giục lửa cháy. Khỉ nghĩ:
- Mình trèo lên cây, cho Rùa châm lửa đốt rẫy, nó
chậm chạp, chạy không kịp sẽ bị lửa thiêu luôn.
Ở dưới, Rùa châm lửa đốt rồi chui vào ụ mối nấp.
Lửa chát to, Khỉ cứ thổi mà không biết, nên không có đường ra, bị cháy thui.
Rùa sửa lại bộ dạng Khỉ, gắn tên ná như thể Khỉ đang bắn ná, rồi chạy về nhà
bảo vợ con Khỉ đem nước ra rẫy. Khỉ con đem nước ra thấy cha cứ giương ná như
chuẩn bị bắn mình thì van lạy rồi chạy về nói với mẹ:
- Con đem nước ra mà cha cứ nhắm vào con bắn. Thôi
mẹ ra xem sao. Vợ Khỉ ra, thấy vậy cũng hoảng sợ, nhưng nhìn kỹ thấy Khỉ chết
cháy bèn khóc lóc thảm thiết. Còn Rùa thì mưu mô, lừa Khỉ chết một cách thảm,
nên tỏ vẻ vui mừng, trả được mối thù đối với Khỉ