Truyện Cọp có nghĩa
Có vợ chồng người Chơ-ro ở một làng nọ làm nghề nương rẫy, sống với nhau
rất đầm ấm. Một hôm, người chồng mang gạo đi đổi muối, trước khi đi ông dặn dò
vợ:
- Tôi đi, nàng ở nhà nhớ giữ lúa đừng để Khỉ vào phá.
Sau khi người chồng mang gùi ra đi, người vợ ra rẫy để canh chừng lúa. Lúa
đã chín vàng, nặng hạt, trải rộng trên rẫy mênh mông, trông rất thích mắt.
Người vợ mải mê nhìn rẫy lúa của mình, chợt thấy thấp thoáng từ xa một con vật
chuyền thoăn thoắt trên cây, khi nó đến gần thì ra nó là một con Khỉ. Khỉ nhảy
xuống đất, đi đến gần người đàn bà nó nói:
- Chồng nàng đi xa, ba ngày nữa mới về, tôi đói quá mà lúa của nàng thì
nhiều. Hãy cho tôi ăn, tôi sẽ an ủi nàng những ngày chồng xa vắng.
Không đợi người đàn bà trả lời, Khỉ nhanh nhảu hái mấy bông lúa bỏ vào mồm
nhai ngấu nghiến. Ăn xong, nó nhảy đến ôm lấy người đàn bà lôi xuống đám lúa.
Người đàn bà không nói lời nào. Xong việc khỉ nói:
- Tôi phải về rừng, ngày mai nàng đợi tôi nhé.
Hôm sau, ba ngày liên tiếp, Khỉ đến rẫy ăn lúa và tiếp tục ăn nằm với người
đàn bà.
Đến ngày thứ sáu, người chồng đi đổi muối đã về. Lên thăm rẫy, thấy lúa bị
phá, ông ta hỏi và trách vợ:
- Nàng ở nhà sao không trông coi lúa để Khỉ phá nhiều quá vậy?
Người vợ trả lời:
- Em có trông mà không thấy Khỉ phá.
- Ngày mai, đám Khỉ này sẽ biết tay tôi. Người chồng tức giận nói.
Hôm sau, người chồng mang ná ra rẫy rình bắn Khỉ. Khỉ vẫn như mọi ngày, nó
nhảy nhót hú làm hiệu gọi người đàn bà. Lập tức, nó bị người chồng bắn chết.
Ông mang xác Khỉ về cho người vợ làm thịt.
Khi làm thịt Khỉ, người vợ lấy dương vật của Khỉ giấu lại. Lúc bỏ thịt vào
cối giã, dương vật Khỉ rơi xuống đất bị con gà mổ tha đi. Người vợ bỏ cối thịt
chạy đuổi theo con gà nhưng không giật lại được.
Thấy vợ đuổi gà, chồng hỏi:
- Sao nàng không giã thịt mà lại đuổi gà?
- Nó ăn thịt Khỉ, em phải đuổi theo.
Nấu nướng, dọn cho chồng xong, người đàn bà không thể nào ăn được, bỏ đi
xuống suối ngồi khóc. Không thấy vợ ở nhà, người chồng đi tìm, thấy vợ ngồi
khóc bên bờ suối, ông hỏi:
- Tại sao lại nàng khóc ? Tiếc cái… của con Khỉ phải không ?
Nói xong, người chồng lôi vợ đánh một trận rồi đuổi đi. Người vợ đau buồn
đi tận rừng sâu, sống giữa thiên nhiên, ăn trái rừng, uống nước suối, lây lất
qua ngày. Bụng bà mỗi ngày một lớn, đến ngày chuyển bụng sanh được hai đứa trẻ:
một là Khỉ, một là Người. Sinh xong, người đàn bà chết, để lại hai đứa con, đứa ngồi trên bụng mẹ là Người, đứa leo trên
cây là Khỉ.
Tiếng khóc thảm thương của đứa bé không cha, không mẹ làm động lòng đến hai
vợ chồng Cọp. Theo tiếng trẻ khóc, Cọp lần bước đến, thấy người đàn bà nằm chết
và hai đứa trẻ, Cọp hỏi:
- Hai cháu làm gì ở đây?
- Mẹ cháu chết rồi, không biết cha là ai ?
- Vậy thì theo ta về nhà, ta sẽ nuôi hai cháu.
Cọp mang hai đứa nhỏ về hang nuôi dưỡng. Nhưng tính tình Khỉ nghịch ngợm,
hay phá phách khiến một lần răn dạy không xong, Cọp tức giận xé xác và ăn thịt.
Còn lại thằng bé, Cọp thương yêu như ruột thịt.
Sau khi đuổi vợ đi, mãi chẳng thấy vở trở về, người chồng hối hận đi tìm.
Đến khu rừng ấy, người chồng thấy một đứa bé giống hệt vợ mình ngồi dưới gốc
cây to, ông hỏi:
- Cha mẹ con đâu mà con ngồi trong rừng vắng thế này?
Đứa trẻ kể lại việc mẹ bị chết giữa rừng, nó được Cọp mang về nuôi nấng.
Bây giờ ông bà Cọp đi ăn thịt chưa về.
Người đàn ông nhận ra con mình, nói:
- Thôi bây giờ con theo cha về, đừng ở đây nữa.
- Không được đâu, ông bà trở về mà không thấy con sẽ đi tìm, sẽ giết chết
cả cha và con đó. Nếu muốn con về, cha phải làm sáu lớp rào, sáu lớp chông mới
không sợ Cọp vồ.
Người cha trở về nhà làm hàng rào, đào hầm chông rồi chủ động vào rừng rước
con.
Vợ chồng cọp về nhà gọi không thấy cháu, kêu gào lên:
- Cháu ơi ! Cháu tôi đâu mất rồi.
Hai vợ chồng Cọp theo hơi cháu đi tìm. Cọp vợ đến trước bị sụp hầm chông
chết. Cọp chồng cũng bị chông đâm nhưng ráng sức lết đến gần nhà đứa trẻ nhắn
gọi:
- Ai bắt cháu tôi đừng để cháu tôi đói.
Nói xong Cọp lăn ra chết.
Đứa con và cha ra nhặt xác Cọp đem chôn cất tử tế. Từ đó, đứa trẻ ở lại với cha, tập làm rẫy, bắn ná nhưng không bao giờ
giương ná bắn Khỉ, bắn Cọp.